Miesięczne archiwum: Luty 2018

Nihon w Chinach

Nie, to nie będzie wpis o Japonii. Bohaterem tego wpisu jest pier­wiastek chemiczny o licz­bie ato­m­owej 113, którego ang­iel­s­ka nazwa brz­mi niho­ni­um, a pol­skiej ofic­jal­nej nazwy jeszcze nie ma (o ile mi wiado­mo w sty­czniu 2018), biorąc jed­nak pod uwagę pol­s­ki zwyczaj uci­na­nia łacińs­kich końcówek w nazwach pier­wiastków (np. lithi­um → lit, molyb­de­num → molib­den), zapewne nazwa nihon zostanie przyjęta.

W języku chińskim pier­wiastkowi temu została już ofic­jal­nie nadana nazwa zarówno w ChRL, jak i na Tajwanie, i to w obu przy­pad­kach jest to ta sama nazwa, więc super… no, ale nie do koń­ca, gdyż tenże pier­wiastek o sym­bolu Nh nazwano 鉨. Znak ten ma dwie wymowy: xǐ oraz ní; jak się moż­na łat­wo domyślić, wybra­no wymowę ní, a więc dokład­nie taką samą, jaką ma znak 鈮, czyli niob, kole­ga nihonu z tabl­i­cy Mendele­je­wa, mieszka­ją­cy pod numerem 41.
To jed­nak nie jest najwięk­szy prob­lem, gdyż to nie pier­wsza para homo­fon­icz­na w układzie okre­sowym: taką parę tworzą również 硒 i 錫, czyli selen i cyna, oba wymaw­iane xī.
Prawdzi­wie ciekaw­ie robi się w momen­cie, gdy chce­my zapisać nihon w pisowni uproszc­zonej. Rzecz to z pozoru bard­zo pros­ta i oczy­wista, gdy spo­jrzeć na inne zna­ki zaw­ier­a­jące ele­ment 釒: ele­ment ten w pisowni uproszc­zonej zmienia się zawsze w 钅:

Na przykład:

cyna 錫 → 锡
niob 鈮 → 铌

Ale, Baidupe­dia (chińs­ki klon Wikipedii) uży­wa formy nieuproszc­zonej 鉨. Taka sama for­ma wid­nieje w Wikipedii, kiedy wybierze­my ustaw­ienia chińs­ki uproszc­zony kon­ty­nen­tal­ny czy chińs­ki uproszc­zony mala­jsko-sin­ga­purs­ki.

Jeśli ktoś się jeszcze nie domyśla, dlaczego tak się dzieje, to odpowiem: fonty kom­put­erowe nie mają gli­fu Nihonium, a przy­na­jm­niej zde­cy­dowana więk­szość fontów go nie ma.
Na pociesze­nie moż­na dodać, że najsta­bil­niejszy izo­top tego radioak­ty­wnego pier­wiast­ka może się pochwal­ić okre­sem połow­icznego zaniku T1/2 = 8 [s], a okres połow­icznego zaniku więk­szoś­ci pozostałych izo­topów poda­je się w milisekundach.